आयुष्य जगण्याची खरी मजा म्हणजे प्रवास __

आयुष्य जगण्याची खरी मजा म्हणजे प्रवास __

*प्रत्येकाने भेट दयावी अशी कोल्हापूरमधील पर्यटन स्थळे - ज्योतिबा मंदिर, महालक्ष्मी मंदिर, सिद्धगिरी ग्रामजीवन संग्रहालय, बाळूमामा मंदिर, नरसोबाची वाडी*

                   प्रवासाचा एक वेगळाच सुखद अनुभव असतो. प्रवास हा मानवी जीवनातील एक महत्त्वपूर्ण भाग आहे. प्रत्येक प्रवासात काही न काही आठवणी तयार होतात. परंतु काही प्रवास असे असतात कि जे आयुष्यभर अविस्मरणीय राहतात. प्रवासाने दैनंदिन कामाचा सर्व थकवा व चिंता दूर होऊन आनंदाची प्राप्ती होते. संशोधनातून सिद्ध झाले आहे की सुंदर निसर्गातील प्रवास आपले आरोग्य आणि बुद्धीला चालना देतो. आयुष्य असावं एकादया पक्षासारखं... मस्त उडत आपल्या आवडत्या पोहचता यावे असं... निसर्गाच्या सानिध्यात... सुखाच्या कुशीत... एक मस्त प्रवासात... जीवनाच्या प्रवासात प्रत्येक वाटेवर नवीन -नवीन व्यक्ती आपल्याला भेटत जातात. तसेच काही प्रवास मनात कोरले जातात. काही जगण्याचा अर्थ स्पष्ट करतात तर काही धडा शिकवतात. प्रवास करायचं म्हटलं की तिथे काहीतरी रहश्य असतेच फक्त त्या क्षणाला जगता आलं पाहिजे. आठवणी असतात सुगंधापरी ह्रदयत जपण्यासाठी... सुख -दुःखच्या कडू -गोड आठवण कायम लक्षात रहाण्यासाठी.... अशीच एक आठवत म्हणजे आम्ही घाटकोपर-विक्रोळी पार्क साईट पश्चिम येथील काही हौशी प्रवाशी राजन सोनसुरकर, चंद्रकांत भोज, विजय पेंडणेकर, संतोष रेवाळे, दशरथ कात्रट, जेष्ठ नागरिक श्री.गोपाळ महादेव भोज यांच्या नेतृत्वखाली अनंत कदम, संदीप शिवगण, दिपक आंबेळकर, शांताराम गुडेकर, स्नेहा रेवाळे, संजीवनी गुडेकर, अनिता कदम, निशा घोडेस्वार, लता सोनसुरकर, योगिता भोज, सुभद्रा भोज, संचिता शिवगण, अक्षता पेंडणेकर, भारती पेंडणेकर, अश्विनी शिंदे, अनिता शिंदे, अंकिता शिंदे, पेरणा पेंडणेकर, बाळूमामा शेट्टे, कमळ शेट्टे, विमल कोकणे, सौ. खरकुडे, अर्चना तोतरे, उषा मानकर, ज्योती शेळके, राजेंद्र भालेराव, संतोष कांबळे, पूनम कांबळे, विजया बेलूसे, किशोर नाईक, निर्मला नाईक, अनिता पवार, परशुराम पवार, एकनाथ शिंदे, दीपा कात्रट, प्रविणा कात्रट, सरिता आंबेळकर, प्रमोद गुडेकर, दीपा बेळकर, सुहास बेळकर, कोमल वाघवणकर, सुषमा बसणकर, सिद्धांत घोडेस्वार, सुरज घोडेस्वार आणि अन्य किलबिल कंपनी घाटकोपर ते कोल्हापूर येथील काही प्रसिद्ध असलेल्या  तीर्थस्थानला भेट दयायला केलेल्या प्रवासची.दोन दिवस आणि तीन रात्री असा हा आमच्या सहल चा कालावधी होता. यामध्ये महिला -पुरुष, युवक -युवती, लहान मुले यांचाही सहभाग होता. गाडी प्रवासाला निघाली तसं आम्ही सर्वांनी नामजप करून प्रवास सुखाचा व्हावा म्हणून देवाकडे प्रार्थना केली. त्यानंतर भजन... गाणी.. अशी धम्माल करत  मुंबई पासून सुरु झालेला आमचा प्रवास कोल्हापूर येथे संपला. सकाळी कोल्हापूर ला पोचल्यावर तेथे एका हॉटेल वर उतरून आंघोळ वगैरे करून देवदर्शनाला आमची सुरुवात झाली. सुरुवात कोल्हापूर पासून झाली.कोल्हापूर, भारतातील महाराष्ट्रातील एक नयनरम्य जिल्हा, नैसर्गिक सौंदर्य, ऐतिहासिक महत्त्व आणि सांस्कृतिक वारसा यांचा खजिना आहे. प्राचीन मंदिरांपासून ते हिरवेगार लँडस्केपपर्यंत, हा प्रदेश प्रत्येक प्रकारच्या प्रवाशाला काही ना काही देतो.असं म्हटलं तर ते वावगं ठरणार नाही.

                महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यातील ज्योतिबा डोंगरावर वसलेले, आदरणीय ज्योतिबा मंदिर हे आध्यात्मिक भक्तीचे दिवाण म्हणून आणि दैवी आशीर्वाद मिळविण्याचे ठिकाण आहे.भगवान विष्णूचा अवतार असलेल्या भगवान ज्योतिबांना समर्पित, हे मंदिर विशेषत: शुभ नवरात्रोत्सवादरम्यान दूर-दूरवरून यात्रेकरू आणि भक्तांना आकर्षित करण्यासाठी खूप महत्त्व देते. मंदिरापर्यंत पोहोचण्यासाठी, अभ्यागत आनंददायी केबल कार राईडवर जाऊ शकतात, हिरवाईच्या परिसराची चित्तथरारक दृश्ये देतात. मंदिराचे शांत वातावरण आणि तालबद्ध मंत्र भक्ती आणि आदराचे वातावरण निर्माण करतात. भक्त जेव्हा त्यांची प्रार्थना करतात आणि देवतेकडून आशीर्वाद घेतात तेव्हा ते आध्यात्मिक तृप्ती आणि आंतरिक शांतीच्या भावनेने भरलेले असतात. ज्योतिबा मंदिर हे केवळ उपासनेचे ठिकाण नाही तर एक आध्यात्मिक आश्रयस्थान आहे जिथे श्रद्धेला भक्ती मिळते. 

                त्यानंतर आम्ही  महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्याच्या मध्यभागी वसलेले महालक्ष्मी मंदिर, संपत्ती आणि समृद्धीची हिंदू देवी महालक्ष्मीला समर्पित एक पूजनीय आणि दैवी निवासस्थान आहे. हे प्राचीन मंदिर चालुक्य आणि हेमाडपंती शैलींचे एक भव्य स्थापत्य मिश्रण आहे, चित्रकला प्रेमी आणि धार्मिक भक्त सारखेच आहे. मंदिराच्या आवारात प्रवेश करताच त्यांचे स्वागत अध्यात्मिक शांततेच्या भावनेने केले जाते, मधुर मंत्रोच्चार आणि उदबत्तीच्या सुगंधाने ते उंचावले जातात. गर्भगृहात दागिने आणि फुलांनी सजलेली देवीची अप्रतिम मूर्ती आहे, जी कृपा आणि परोपकाराची आभा पसरवते. विशेषत: नवरात्रीसारख्या शुभ प्रसंगी आणि सणांच्या वेळी आशीर्वाद घेण्यासाठी आणि प्रार्थना करण्यासाठी भक्त दूरदूरवरून येतात. महालक्ष्मी मंदिर हे केवळ अध्यात्मिक आश्रयस्थानच नाही तर कोल्हापूरच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचे प्रतीक देखील आहे, ज्यामुळे ते एक आवश्यक तीर्थक्षेत्र आणि देवत्व आणि शांतीच्या साधकांसाठी एक मंत्रमुग्ध करणारे ठिकाण आहे.याठिकाणी दुपारी महाप्रसाद घेऊन आम्ही पुढील प्रवास करायला निघालो.

                   संध्याकाळी ४ च्या दरम्यान आम्ही सिद्धगिरी ग्रामजीवन संग्रहालय येथे पोचलो. येथे भारतातील ग्रामीण जीवनाची एक आकर्षक झलक एकाच तल्लीन अनुभवात देते. महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यात वसलेले हे अनोखे संग्रहालय ग्रामीण समुदायांची पारंपारिक जीवनशैली, चालीरीती आणि व्यवसाय प्रदर्शित करते. आजीव-आकाराच्या पुतळ्यांमध्ये गावकऱ्यांना शेती आणि विणकामापासून ते कुंभारकाम आणि लोहारकामापर्यंत विविध दैनंदिन कामांमध्ये गुंतलेले चित्रित केले आहे, ज्यामुळे अभ्यागतांना देशाच्या ग्रामीण वारशाची स्पष्ट समज मिळते. पूज्य सिद्धगिरी स्वामींचे अंतिम विश्रामस्थान असल्याने संग्रहालयाचे शांत वातावरण आणि आध्यात्मिक महत्त्व, समृद्ध करणारा अनुभव वाढवते. सिद्धगिरी ग्रामजीवन संग्रहालय हे भारतीय ग्रामीण जीवनातील अडाणी आकर्षण आणि साधेपणाला एक उल्लेखनीय श्रद्धांजली म्हणून उभे आहे, जे अभ्यागतांना वेळोवेळी नॉस्टॅल्जिक प्रवास देते.त्यानंतर आम्ही बाळूमामा कडे प्रवास करायला सुरुवात केली. रात्री ८-३० च्या दरम्यान आम्ही बाळूमामाला पोचलो. उशिरा गेल्यामुळे आम्हाला तेथे महाप्रसाद मिळाला नाही. मग आम्ही समोरच असलेल्या एका हॉटेल मध्ये जेवण करायचं ठरवलं. पण आम्ही ५० पेक्षा जास्त लोक असल्यामुळे जेवण तयार व्हायला उशीर झाला. जेवण झाल्यावर आम्ही बाळूमामा भक्त निवास स्थानी काही खोल्या घेऊन वस्ती केली.

                  कोल्हापूर स्टॅन्ड पासून बाळूमामा मंदिर हे ५० किमी वर आहे आणि साधारण तास-दीड तासात येथे पोहोचता येते. कोल्हापूर वरून तुम्ही इस्पुर्ली, तुरंबे या मार्गाने आदमापूर ला येऊ शकता. पुणे वरून कोल्हापूर-बंगलोर मार्गाने तुम्ही कागल मधून उजवीकडे वळून येऊ शकता. कर्नाटक मधून यायचे असल्यास निपाणी येथून डावीकडे अदमापूर ला जायला रास्ता आहे. मंदिर भव्य आहे आणि संगमरवरी बांधकाम ने बांधले आहे. मंदिराच्या उजव्या बाजूला कार पार्किंगची सोय आहे. पार्किंग सध्या तरी निशुल्क आहे. मंदिरात गेल्यावर तुम्हाला "बाळुमामाच्या नावाने चांगभलं" चा गजर ऐकू येतो. शक्यतो लवकर सकाळी मंदिरामध्ये पोहोचावे म्हणजे दर्शन नीट घेता येते. दर्शन झाल्यावर आम्ही पुढील प्रवासाला सुरुवात केली.

                दुपारी आम्ही नरसोबावाडी येथे पोचलो. हे कोल्हापूर जवळील एक आध्यात्मिक ठिकाण आहे. नरसोबावाडीचे मुख्य आकर्षण असलेल्या श्री दत्तात्रेय मंदिरासाठी हे प्रसिद्ध आहे. हे मंदिर भगवान दत्तात्रेय यांना समर्पित आहे, ज्यांना ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांचे अवतार मानले जाते. हे मंदिर कृष्णा आणि पंचगंगा नद्यांच्या संगमावर वसलेले आहे, ज्यामुळे ते एक लोकप्रिय तीर्थक्षेत्र बनते. मंदिराव्यतिरिक्त नरसोबावाडी हे निसर्गसौंदर्यासाठीही ओळखले जाते. हे शहर टेकड्या आणि जंगलांनी वेढलेले आहे, ज्यामुळे ते ट्रेकिंग आणि कॅम्पिंगसाठी एक आदर्श ठिकाण आहे. कृष्णा नदी राफ्टिंग आणि कयाकिंग सारख्या जलक्रीडांकरिता देखील संधी देते. आम्ही या संधीचा पुरेपूर फायदा घेऊन मज्जा केली. नरसोबावाडी हे निसर्गप्रेमी आणि अध्यात्मिक साधकांसाठी एक परिपूर्ण ठिकाण आहे. मंदिरामध्ये जाऊन सरळ दर्शन घेतलं. डोळ्यात आनंदाश्रु तरलेले आणि मस्तक झुकूवून आराधना केली. भगवंताच्या मूर्तीला डोळे भरून पहात... पहात बसलो.... असा सुखद अनुभव तेथे आला. आता वेळ होती परतीची. दर्शन झाल्यावर आम्ही तेथे महाप्रसाद घेतला. जड पावलांनी आम्ही आता निरोप घ्यायचा ठरवलं... सगळे कसं अगदी व्यवस्थितरित्या पार पडलं... तेथून परत यायचं... मन काही मानत नव्हतं... आणि मग आम्ही निरोप घेतला तो पुन्हा येईन असं ठरवून... मनात नसतानाही शेवटी आम्ही परतीच्या प्रवासाला निघालो ते नरसोबावाडी ते मुंबई घाटकोपरला यायला...पहाटे घाटकोपर ला उतरलो आणि एकमेकांचा निरोप घेऊन पुढील नियोजित सहल मध्ये भेटू असं बोलून आप- आपल्या घरी गेलो.

श्री. शांताराम ल. गुडेकर

दै. अग्रलेख (मुंबई /कोकण विभागीय संपादक )

पार्क साईट, विक्रोळी (प.)

मुंबई -७९